Eigenschap:Term Bron Toelichting

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit is een eigenschap van type Tekst.


Pagina's die de eigenschap “Term Bron Toelichting” gebruiken

Er zijn 25 pagina's die deze eigenschappen gebruiken.

(vorige 25) (volgende 25)

A

Acquisitie +Synoniem is '''verkrijging'''.
Afbeelding +Een perspectivische weergave wordt niet als driedimensionaal beschouwd.
Afdruk +Een afdruk kan worden gemaakt uit een aanwezig bestand van tekstdocumenten (zie onder document) of tekeningen die in digitale vorm aanwezig zijn, door middel van een reader-printer vanaf een microfilm of uit een bestand aan calques (zie onder concept) van tekeningen op doorzichtig papier. * Een afdruk van een calque is een blauwdruk of lichtdruk, of (op een doorzichtige ondergrond) een acute. * Verder worden zij gemaakt van een enkel document, om in veelvoud te verspreiden. * Een afdruk als onder ''b.'' vervaardigd met de hand of met een schrijfmachine met behulp van carbonpapier is een doorslag. * Afdrukken kunnen door handtekeningen of andere vormen van waarmerking tot minuut of (bijlage bij een) expeditie worden gemaakt.
Afschrift +Al tijdens de archiefvorming kunnen archiefstukken om administratieve redenen worden gekopieerd. In een digitaal systeem gebeurt dat door scannen of imaging. Het product ervan heet image, als de kopie een afbeelding van het eraan ten grondslag liggende document weergeeft. Het procédé waarbij de lettertekens en symbolen in een document in gecodeerde vorm worden gescand levert slechts een kopie op, als daarna het document weer in zijn oorspronkelijke verschijningsvorm is op te roepen en te reproduceren. Hier wordt voor beide procédés voorgesteld: digitale kopie. * Een afschrift wordt door de vorm waarin het wordt opgemaakt en door de waarmerking door een bevoegd persoon een '''authentiek afschrift'''. * Bijzondere vormen van '''authentieke afschriften''' zijn de grosse (onder b), het transsumpt, een door een notaris in de middeleeuwen vervaardigd authentiek afschrift van een akte en het vidimus, een akte waarbij een bevoegde autoriteit verklaart een oudere akte te hebben gezien en overeenkomstig te zijn met de na deze verklaring volledig afgeschreven tekst. Zie ook onder akte. * Een bijzondere vorm is voorts de transcriptie: een afschrift in een ander type schrift of symbolen dan in het document waarnaar het is vervaardigd. Dat laatste kan een tekst in code zijn of in oude schrift. Een afschrift in een afwijkend alfabet of een ander schriftsysteem heeft een translitteratie., Soms wordt voor het maken van kopieën gebruik gemaakt van een drukplaat, zoals bij de fotolitho. Deze komt onder verschillende benamingen voor (Neodruk, Immigraphiedruk, Mondtegraphiedruk, Autographie, Zincographie enz.)
Afstammingsreeks +* ''Ascendenten'' zijn voorouders, ''descendenten'' zijn afstammelingen.
Agenda +De agenda voor een zitting van een gerecht is een rol (III); doordat de rol tijdens het ancien régime geleidelijk van aantekeningen omtrent de afdoening van zaken werd voorzien, ontwikkelde deze zich tot het proces-verbaal van een zitting. * Met de invoering van de Franse rechtelijke organisatie in België, Nederlands Limburg en Zeeuws-Vlaanderen in 1796 en in de rest van Nederland in 1811 werd de rol weer tot zijn vroegere vorm teruggebracht. * Zie voor rol (I) en voor rol (II) onder proces-verbaal.
Aggregatie +* Voorbeelden van een eigen identiteit: naam, nummer, classificatiekenmerk. * Voorbeelden van aggregatie: een rubriek, een serie, een archief enz.
Akte +De ''akte'' wordt gedefinieerd als een bijzondere vorm van een archiefstuk, namelijk met een vooropgezette functie van bewijs, waarbij de redactionele vorm secundair is. * In beschrijvingen gebruikt men gewoonlijk een zo nauwkeurig mogelijke omschrijving van de redactionele vorm, waarbij het begrip "akte (van)" wordt weggelaten. Bij akten afgegeven door de overheid zijn dat vaak beschikkingen. * In privaatrechterlijke rechtsbetrekkingen wordt onderscheid gemaakt tussen ** ''a.'' de authentieke akte, die is opgemaakt en afgegeven door een daartoe wettelijk bevoegde functionaris, bijvoorbeeld de ambtenaar van de burgerlijke stand, notaris, griffier van een rechtscollege en deurwaarder, en ** ''b.'' de onderhandse akte die tussen de partijen onderling wordt opgemaakt. * Voorbeelden van authentieke akten zijn: (niet holografisch) testament, exploot, dagvaarding, vonnis. Zie verder onder verklaring, proces-verbaal, kwijtschrift en overeenkomst. * De redactionele vorm van de authentieke akten is meestal die van het proces-verbaal. Zij zijn vaak subjectief of in de eerste persoon gesteld. * Akten opgemaakt door rechtscolleges voor 1796 in België, Nederlands Limburg en Zeeuws-Vlaanderen en voor 1809 in Nederland werden wel als brief betiteld, met als verzamelnaam schepenbrief; ter vermijding van verwarring met de moderne brief is dat niet meer gebruikelijk. Restanten van dit gebruik zijn de geloofsbrief en de vrachtbrief. * Voor het begrip akte vindt men ook de term oorkonden (zie onder verklaring) die in de archivistiek ter vermijding van verwarring in deze betekenis wordt vermeden. * Documenten opgemaakt met een ander doel dan bewijs, maar die achteraf wel als bewijs kunnen dienen, zijn geen akten, bijvoorbeeld een aantekening of agenda (I) of agenda (II). * Zie voor het gebruik van de term akten als verzamelnaam voor resoluties en notulen onder notulen.
Analyse +De analyse zal meer gegevens omvatten dan de inhoudsomschrijving als onderdeel van de archivistische beschrijving. Gewoonlijk bevat zij tenminste de handelende persoon, groepen personen of organisatie, de handelingen die zij verrichten en de onderwerpen waarop deze betrekking hebben alsmede de plaatsen en tijdstippen waarop deze geschieden. * Een analyse van een akte is een regest. Gewoonlijk wordt de handeling in een regest meer als rechtshandeling weergegeven. De eigennamen worden gewoonlijk gespeld zoals zij in de akte voorkomen.
Archief +*Het begrip geheel impliceert, ** a. dat de plaats en de wijze van bewaring voor het begrip niet relevant is: een onderdeel van hetzelfde ''archief'' kan bij de archiefvormende organisatie berusten en een ander deel bij de archiefdienst; ** b. dat aan het archief op ieder moment van zijn bestaan, ongeacht het continue ontvangen en opmaken van archiefstukken, geen archiefstukken willekeurig kunnen worden toegevoegd of eruit verwijderd. *Zie voor het gedeelte van een archief dat bij een archiefdienst berust ook onder archiefblok. *Zodra een archief gevormd wordt door een groep personen of een organisatie kan in principe iedere natuurlijke persoon of organisatieonderdeel die of dat een zekere zelfstandige handelingsbevoegdheid bezit binnen die groep of organisatie ook als archiefvormer zelfstandig optreden. Dit komt vooral voor bij grote organisatie zoals ministeries. Ook kleine, weinig gereglementeerde organisaties hebben veelvuldig zelfstandige organisatorische onderdelen, die zelfstandige archiefvormers zijn. De administratieve zelfstandigheid wordt bepaald door zaken als het notuleren van de vergaderingen zonder dat daarover verantwoording wordt afgelegd, het voeren van een briefwisseling op eigen gezag of een eigen financiële administratie. Voorbeelden: Rijkswaterstaat binnen het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, regionale directies van Rijkswaterstaat binnen Rijkswaterstaat, kabinetsarchief van een provinciaal archief, bestuursarchief en directiearchief binnen één stichting, diaconiearchief binnen het archief van een hervormde gemeente. Binnen een familie- of huisarchief onderscheidt men persoonlijke archieven (zie onder). *Bij dergelijke organisaties zou men wellicht beter het begrip archief alleen in het meervoud gebruiken, waardoor men het archief gevormd door een centrale griffie of secretarie onderscheidt van de soms vele door afzonderlijke personen of organisatieonderdelen gevormde archieven. Ook zou men het archief als geheel (enkelvoud) kunnen afzetten tegen de afzonderlijke archieven van de afzonderlijke archiefvormers, en deze laatste categorie omschrijven met de term deelarchieven. In dit begrip deelarchief wordt het element deel- altijd vervangen door de benaming van de zelfstandige archiefvormer: bijvoorbeeld kabinetsarchief, dienstarchief, commissiearchief, persoonlijk archief. Gebruikelijk is om zowel voor het geheel van archieven als voor elk archief afzonderlijk het enkelvoud te gebruiken. ''<ironie>''Daardoor vertoont de archivistiek een overeenkomst met de christelijke theologie.''</ironie>'' *Een afgesloten archief is een archief waarin geen nieuwe archiefstukken worden opgenomen, en wel doordat de archiefvormer is opgehouden (zelfstandig) te functioneren. *Toegevoegde kwalificaties kunnen ook het type archiefvormer weergeven: persoonlijk archief, bedrijfsarchief, overheidsarchief, enz. *Bijzondere vormen van archieven van groepen personen zijn het familiearchief: een overgeleverde combinatie van archieven van personen die tot elkaar in familiebetrekking staan, en het huisarchief: een overgeleverde combinatie van archieven van personen, die hetzelfde perceel of landgoed hebben bewoond. Ook een bedrijfsarchief kan deel uitmaken van een familie- of huisarchief, namelijk een geheel van archiefstukken afkomstig van individuele personen (firmanten) betreffende de uitoefening van het familiebedrijf, dat geen rechtspersoonlijkheid bezit. Als er geen stukken betreffende privé-aangelegenheden in een dergelijk familiearchief voorkomen, spreekt men eveneens van een bedrijfsarchief. *Het fysieke beheer van digitale archiefstukken vindt veelal plaats door een ander organisatieonderdeel dan het inhoudelijke. *Dit is de archivistische definitie. In meer algemene zin wordt het woord archief binnen het archiefwezen ook gebruikt voor: ** a. archiefdienst, vaak in combinatie met een voorvoegsel: rijks-, gemeente-, waterschaps-, streek-, huis- of bedrijfsarchief; ** b. de verzameling archieven die onder een archiefdienst berusten; ** c. de ruimte waarin deze worden bewaard; zie archiefdepot; ** d. het gehele gebouw van een archiefdienst. * Buiten het archiefwezen wordt het ook gebruikt voor: ** a. een organisatie die (historische) verzamelingen beheert; zie hiervoor ook bij de toelichting van collectie en ** b. in de titel van tijdschriften met een historische of documentaire doelstelling. *Voor een persoonlijk archief dat tevens vele andere documenten of collecties bevat gebruikt men ook de term papieren. Dit gebruik wordt ontraden. *Een fonds is een in dezelfde archiefbewaarplaats berustende groep gelijksoortige of verwante archieven. Het gebruik van deze term als synoniem voor archief, namelijk als adaptatie van het Engelse of Franse fonds (d'archives) wordt ontraden. Zie ook onder structuurbeginsel. *Zie voor de verhouding tussen de zelfstandige archiefvormers en de zorgdrager, beheerder of actor onder archiefvormer.
Archiefafdeling +De term ''archiefafdeling'' vervangt de verouderde term '''afdelingen''' (zie hieronder). * In een omvangrijk archief bestaat de ''archiefafdeling'' uit meer archiefbestanddelen, bijvoorbeeld de financiële administratie uit een serie begrotingen, een serie rekeningen en boekhouding. Deze laatste kan op zichzelf weer uit meer bestanddelen bestaan: grootboeken, debiteurenadministratie (zie onder rekening-courant). Ander voorbeeld: een dossier is een archiefbestanddeel binnen de archiefafdeling dossiers, gerangschikt volgens een archiefcode. * Een ''archiefafdeling'' kan zich onderscheiden van de rest van het archief doordat deze als enige een bijzondere structuur heeft: bijvoorbeeld de stukken van algemene aard (naast stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen), of de financiële administratie. Zeker bij een kleiner archief kunnen in dat geval de begrippen ''archiefafdeling'' en archiefbestanddeel zelfs samenvallen. Wanneer de archiefafdeling 'stukken van algemene aard' uit slechts één notulenboek bestaat, vallen zelfs ''archiefafdeling'', archiefbestanddeel en archiefstuk samen.
Archiefbeheer +Men onderscheidt het archiefbeheer in een ''dynamische fase'', een ''semi-statische fase'' en een ''statische fase''. De dynamische fase verloopt gelijktijdig met de uitvoering van activiteiten en taken; er worden veelvuldig archiefstukken in het archief opgenomen. Tijdens de semi-statische fase vervullen de archiefstukken een beperkte functie in de uitvoering van activiteiten, taken en handhaving van de rechten van de de archiefvormer. Incidenteel worden de archiefbestandelen aangevuld in verband met afwerking en controle van in principe voltooide activiteiten; de bewaartermijnen van voor vernietiging in aanmerking komende archiefstukken zijn in het algemeen nog niet verstreken. (De selectie van te bewaren en op enige termijn te vernietigen archiefstukken kan al in de dynamische fase hebben plaatsgevonden). Deze onderscheidingen maken voor het begrip archiefstukken of archief op zichzelf geen verschil. * In plaats van 'semi-statisch' zou men vanuit het gezichtspunt van de archiefvorming beter de term ''semi-dynamisch'' kunnen gebruiken, welke in Vlaanderen wordt bevorderd; bovendien is 'semi-statisch' eigenlijk een inwendige contradictie. * In de statische fase wordt het archief nog slechts incidenteel geraadpleegd door archiefvormer en zijn de voor vernietiging in aanmerking komende archiefstukken verwijderd en al dan niet vernietigd. In de statische fase kan neerlegging of overbrenging plaatsvinden. * De fasen behoeven niet voor het gehele archief synchroon te verlopen, zij verschillen in het algemeen per archiefbestanddeel. * In privacywetgeving wordt de verwijdering van niet-actuele persoonsgegevens in een aantal gevallen voorgeschreven; dat impliceert dat de gegevens uit het dynamische deel van het archief worden verplaatst naar het statische deel of onmiddellijk worden vernietigd. * Bij overheidsorganen worden werkzaamheden in verband met de archiefvorming verricht door een of meer registratuurambtenaren of documentaire informatieverzorgers, verenigd in een registratuurafdeling of registratuur (II). Zie voor registratuur (I) onder archivering. Bij bedrijven is dit de taak van de bedrijfsarchivaris. * Records management omvat alleen het archiefbeheer door de archiefvormer. Zie ook onder archivering. * Ten onrechte gebruikt men de ruimere begrippen ''informatiebeheer'' en ''gegevensbeheer'' als synoniem., Opgenomen als ''informatie- en archiefmanagement'' in NEN-ISO 15489.
Archiefbeheerder +In de fase van de archiefvorming is dat bij overheidsorganen het diensthoofd, de griffier of de secretaris van een bestuursorgaan of de archiefvormer zelf, bij bedrijven kan het behalve het hoofd ook de bedrijfsarchivaris zijn. * Na overbrenging of neerlegging is het bij overheidsorganen in het algemeen de archivaris.
Archiefbescheiden +De termen ''archiefbescheiden'' en ''archivalia'' kennen geen enkelvoud: het woord ''archiefbescheid'' is geen goed Nederlands., Omvat ook een ‘samengesteld archiefstuk’, zoals een rapport of een brief met bijlagen. In bepalingen van Nederlandse archiefrecht komen als synoniemen voor: archiefbescheiden, bescheiden, gegevens, informatie, documenten, gegevensbestanden en bestanden.
Archiefbestanddeel +Bij a: bijvoorbeeld een dossier, verbaal (II), serie of gegevensbank (zie onder register). Het begrip is niet identiek met inventarisnummer. Een ''archiefbestanddeel'' kan bestaan uit verscheidene kleinere archiefbestanddelen, en ook bestaan uit een individueel archiefstuk. *Bij b: vooral digitale bestanden bevatten vaak documenten die deels wel en deels geen archiefstukken zijn; een bekend voorbeeld is het ''geografisch informatiesysteem'' (GIS), dat bestaat uit aangekochte programmatuur en bestanden die gezamenlijk met archiefstukken een archiefbestanddeel vormen. Maar computerprogrammatuur is geen archiefstuk. *Binnnen de professie bedrijfsarchivaris en het beheer van bedrijfsarchieven hanteert men voor archiefbestanddeel het begrip bundel (I). Zie voor bundel (II) onder omslag en voor bundel (III) onder verbaal (II)., Bijvoorbeeld: een dossier, een geheel van archiefstukken die dezelfde zaak betreffen enz.
Archiefbewaarplaats +Na neerlegging worden de archiefbescheiden behoudens beperkingen of uitzonderingen openbaar volgens de Belgische wetgeving op het gebied van openbaarheid. Volgens de Nederlandse archiefwetgeving geschiedt dat door overbrenging. Zie onder openbaarheid.
Archiefbewerking +De archiefbewerking behoeft niet onmiddellijk een eindsituatie op te leveren. * De voorgenomen archiefbewerking wordt vaak in een archiefbewerkingsplan vervat, dat tenminste een beschrijving van de achtereenvolgens uit te voeren stappen in de archiefbewerking in de tijd en de daarbij benodigde faciliteiten in personeel en middelen bevat, en ook andere zaken zoals herverpakking kan omvatten.
Archiefblok +Het begrip archiefblok is een managementterm, die losstaat van het begrip archief als structurele of logische eenheid. Een archief kan als gevolg van verschillende fasen in overbrenging of neerlegging of verschillen in formaten in verschillende blokken zijn verdeeld. Door achtereenvolgende overdrachten, al dan niet gecombineerd met digitaal beheer van de archiefbewaarplaats, kunnen zij weer zijn samengevoegd. * Het gebruik van archiefblok als synoniem voor archiefafdeling of alleen in de tijd bepaald deel van het archief, bijvoorbeeld in het kader van de vervaardiging van een archiefinventaris, wordt ontraden.
Archiefcode +Synoniem zijn registratuurplan en, bij gebruik voor archieven, classificatiesysteem en classificatieschema. De decimale coderingen heten classificatienummers. * De decimale ''archiefcode'' wordt vrijwel alleen gebruikt bij een dossierstelsel (zie onder dossier), maar ook rubrieken laten zich in een archiefcode systematiseren.
Archiefdepot +De definitie impliceert op zichzelf niet het voldoen aan bouwkundige eisen. * Een ''archiefdepot'' dat zwaar beveiligd is tegen brand en inbraak heet wel een '''archiefkluis'''. * Een binnen het vakgebied onnauwkeurig synoniem is archief. Het gebruik ervan in deze zin wordt ontraden.
Archiefdienst +Bij de overheid in Nederland is de archiefdienst meer in het bijzonder de organisatie of het organisatieonderdeel speciaal belast met het archiefbeheer betreffende overgebrachte archiefbescheiden en de inspectie van archiefbescheiden die nog niet zijn overgebracht. * Synoniem hiervan is '''openbare archiefbewaarplaats'''., * In NEN-ISO 15489 opgenomen als 'archiefautoriteit' om opname van een programma in de definitie mogelijk te maken. * Synoniemen binnen NEN-ISO 15489: archiefprogramma, archiefinstelling.
Archiefdocument +Het gebruik van de term ''archiefdocument'' wordt ontraden.
Archiefinventaris +* De inleiding omvat meestal ook gegevens omtrent de wijze van raadpleging en de eventuele beperking van de openbaarheid. * De activiteit ordening en ontsluiting die leidt tot een ''archiefinventaris'' heet inventarisatie. * Een analytische inventaris bevat tevens nadere toegangen op het niveau van het individuele archiefstuk. * Een tabellarische inventaris is in de vorm van een tabel (zie onder staat) opgemaakt). * Voorafgaande aan de inventarisatie is er meestal een plaatsingslijst of overdrachtslijst (zie onder overdracht) aanwezig, die de functie van voorlopige inventaris vervult. * Wanneer de nummering in de archiefinventaris niet overeenstemt met de volgorde waarin archiefstukken en archiefbestanddelen materieel zijn gerangschikt of andersom, of wanneer de archiefinventaris niet van een doorlopende nummering is voorzien, maakt men gebruik van een omnummeringstabel of concordans of concordantie. Hetzelfde is het geval wanneer een archiefinventaris door een nieuwe wordt vervangen: eventuele verwijzingen in onderzoeksresultaten naar de vervallen nummers blijven dan controleerbaar. * Zie voor de dossierinventaris onder nadere toegang. * Zie voor inventaris als redactionele vorm.
Archiefruimte +Het betreft dus archiefbescheiden deel uitmakend van archieven in de dynamische, semi-statische (semi-dynamische) of recente statische fase. * Verwant met de archiefruimte is het '''tussenarchief''', bestemd voor de bewaring van archieven in de semi-statische en recente statische fase en eventueel voor de archiefbewerking. Deze staat soms onder beheer van de archiefvormer, soms onder dat van de archivaris. Een '''hulparchief''' of '''hulpdepot''' is een archiefruimte of archiefbewaarplaats buiten het eigen gebouw.
Archiefschema +Vergelijk ordeningsplan.
(vorige 25) (volgende 25)
Feiten over Term Bron ToelichtingRDF-feed
Heeft typeDit is een speciale eigenschap in de wiki.Tekst  +
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen