Onderzoek de juridische aspecten van de data

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Stappenplan opendata.png

Stap 5 van de categorie Analyse van het Stappenplan Open Data: Onderzoek de juridische aspecten van de data

Bij het beschikbaarstellen van data op het Internet dienen archiefinstellingen toestemming te verkijgen van de rechthebbende(n). Dit geldt voor alle data die beschikbaar wordt gesteld, dus niet alleen de data die als open data wordt gepubliceerd. Het meest bekende en voor de hand liggende recht waarmee instellingen te maken krijgen is het auteursrecht.

Inhoud

Auteursrecht (ook copyright)

In artikel 1 van de Auteurswet wordt het auteursrecht als volgt omschreven: “Het auteursrecht is het uit­sluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.”

Hieruit volgt dat zonder toestemming van de maker werken waarover de instelling geen rechten bezit niet gepubliceerd mogen worden. Dit geldt ook voor verweesde werken. Het feit dat de maker niet achterhaald kan worden betekent in principe niet dat de archiefinstelling gerechtigd is dit materiaal te publiceren.

Werken die tot het publieke domein behoren vallen hier uiteraard niet onder, evenals de metadata die de instellingen zelf is opgesteld. Er kunnen dus situaties zijn waarin archiefinstellingen niet gerechtigd zijn een foto te publiceren, maar wel de fotobeschrijving. De (meta)data die gecreëerd wordt door part-timers en vrijwilligers wordt vaak over het hoofd gezien. Het is belangrijk om eigenaar te worden en te blijven van de data die vrijwilligers of part-timers voor je instelling hebben ingevoerd. Kortom, regel dit in de eventuele contracten die worden opgesteld.

Dit zijn slechts algemene regels. Bekijk de links onder meer informatie.

Databankrecht

Naast het auteursrecht kan een archiefinstelling te maken krijgen met het databankrecht. De databankenwet beschermt de producent/maker van databanken. In artikel 1 wordt de databank omschreven als “een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend, en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk”.

Om als maker/producent in aanmerking te komen voor bescherming op grond van de Databankenwet is vereist dat er “substantiële investering” in de betreffende databank is gedaan.

Privacy

Naast het auteursrecht en databank spelen er ook nog (juridische) privacy kwesties. De regels met betrekking tot de omgang met persoongegevens zijn vastgelegd in de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Met betrekking tot genealogische data lijkt deze wel goed geregeld. Data uit bijvoorbeeld bevolkingregisters en de burgerlijke stand worden niet gepubliceerd voordat het wettelijk is toegestaan deze openbaar te publiceren. Archiefinstellingen bezitten echter meer data die privacygevoelig zijn en die in deze context niet altijd als zodanig worden behandeld. Het bekendste voorbeeld zijn de bouwvergunningen. Deze bevatte veelal persoonsgegevens, gekoppeld aan adresgegevens.

Wat wel en niet mag op dit gebied is niet altijd duidelijk, maar archiefinstellingen dienen zich bewust te zijn van de risico’s en privacygevaren mee te nemen in hun open data beleid.

CC licenties

Welke creative commons licenties zijn er?

Er zijn 7 verschillende CC licenties en een publiek domein dedicatie.

Bestand:Cc-by-icon.png Naamsvermelding Bij deze licentie mag de gebruiker het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven. Het is toegestaan het te bewerken en het afgeleide (bewerkte) werk voor commerciële doeleinden te gebruiken. De gebruiker dient echter wel de naam weer te geven die door de maker/rechthebbende is bepaald.
Bestand:CC-BY-SA 3 icon 88x31.png Naamsvermelding Gelijkdelen Bij deze licentie mag de gebruiker het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven. Het is toegestaan het te bewerken en het afgeleide (bewerkte) werk voor commerciële doeleinden te gebruiken. Naast naamsvermelding geldt de voorwaarde dat afgeleide werken alleen onder dezelfde licentie verspreid mogen worden.
Bestand:CC-BY-NC-icon-88x31.png Naamsvermelding NietCommercieel Bij deze licentie mag de gebruiker het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven. Het is toegestaan het te bewerken, maar (afgeleide) werken mogen niet voor commerciële doeleinden gebruikt worden. Er geldt wel een plicht tot naamsvermelding.
Bestand:CC-BY-NC-SA-icon-88x31.png Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen Bij deze licentie mag de gebruiker het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven. Het is toegestaan het te bewerken, maar (afgeleide) werken mogen niet voor commerciële doeleinden gebruikt worden. Naast naamsvermelding geldt de voorwaarde dat afgeleide werken alleen onder dezelfde licentie verspreid mogen worden.
Bestand:CC-BY-ND-icon-88x31.png Naamsvermelding GeenAfgeleideWerken Bij deze licentie mag de gebruiker het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven. Het werk mag gebruikt worden voor commerciële doeleinden, maar het maag niet bewerkt worden. Er geldt wel een plicht tot naamsvermelding.
Bestand:CC-BY-NC-ND-icon-88x31.png Naamsvermelding NietCommercieel GeenAfgeleideWerken Bij deze licentie mag de gebruiker het werk alleen kopiëren, verspreiden en doorgeven. Daarbij is naamsvermelding verplicht. Het werk mag echter niet bewerkt worden en ook niet voor commerciële doeleinden worden gebruikt.
Cc0.png Publiek domein dedicatie CC0 wordt gebruikt voor werken waar geen auteursrecht (meer) op berust. Je kunt het tevens gebruiken als je als auteursrechthebbende volledig afstand wilt doen van de auteursrechten op een werk.


Een instelling kan alleen een CC-licentie toekennen aan werken waarvan zij over de rechten beschikken. De status van werken in het publieke domein worden niet door deze licenties beïnvloed. Kijk voor gedetailleerde informatie op de website van Creative Commons.

Meer informatie

Volgende stap

Stap 6: Zet een pilot op

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen