Overtuig management/bestuur/directie en leg de beleidsbeslissing vast

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Stappenplan opendata.png

Stap 1 in de categorie Draagvlak creëren en borgen van het Stappenplan Open Data: Overtuig management/bestuur/directie en leg de beleidsbeslissing vast.

Begin met uitleggen wat open data is. Wij hanteren de definitie: open data is alle data die online beschikbaar is en geschikt voor hergebruik, in welk formaat dan ook. Hoewel er wel een verschil in kwaliteit is aan te geven (zie ook het vijfstappenmodel van Tim Berners-Lee), valt Excel net zo goed onder deze definitie als EAD. Hoewel er voorkeuren te bedenken zijn, maakt de locatie in principe niet uit. Losse bestanden die gedeeld worden via dropbox vallen net zo goed onder de definitie als data die via OAI PMH beschikbaar worden gesteld.

Als er geen juridische beperkingen zijn, is open data beschikbaar stellen niet moeilijk. In principe zijn er slechts twee stappen nodig: (1) Exporteer de data uit de database(s) in een bepaald formaat en (2) stel de data online beschikbaar (via een website of bijvoorbeeld dropbox). De juridische aspecten zijn belangrijk en komen prominent in het stappenplan terug.

Om open data tot een succes te maken is het van belang om draagvlak te creëren binnen de organisatie. Het is belangrijk om het management/bestuur te overtuigen zodat het beschikbaar stellen van open data in beleid wordt verankerd. Hierna volgen een aantal argumenten voor het gebruik van open data. Dit is geen uitputtend overzicht.

Wat zijn de argumenten?

  • Open data hoort principieel bij de taak van het archief: het beheren en beschikbaar stellen van informatie.
  • Door veranderingen in de Europese wetgeving komen culturele instellingen, waaronder archiefinstellingen, binnenkort onder de Europese Hergebruikrichtlijn voor data te vallen. Volgens de richtlijn dienen archiefinstellingen er dan voor te zorgen dat data, die hergebruikt mogen worden, hergebruikt kunnen worden.
  • Hergebruik van data kan leiden tot nieuwe inzichten.
  • Hergebruik van data kan bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van data doordat gebruikers wijzen op mogelijke fouten in de data.
  • Hergebruik kan leiden tot innovatie. Archief en klant kunnen profiteren van nieuwe informatiediensten of -producten die innovatie kan opleveren.
  • Als open data goed is geregeld dan ben je als archiefinstelling daarna vrij in je doen en laten. Het is bijvoorbeeld een sterk middel tegen vendor lock in.
  • Het kan je businessmodel verrijken. Open data kan leiden tot het genereren van meer traffic.

Hoewel in onze optiek het aantal voordelen de nadelen overtreffen is het goed om de eventuele nadelen of risico’s voor ogen te hebben. Waar moet je dan aan denken en hoe zijn deze argumenten te neutraliseren.

  • Het bedreigt ons business model

Het aanbieden van open data hoeft niet te betekenen dat afbeeldingen (scans van documenten, foto's of kaarten etc.) daar deel van uitmaken. Het beschikbaar stellen van metadata (fotobeschrijvingen, indexen met persoonsgegevens) is in de meeste gevallen al voldoende. Het beschikbaar stellen van de metadata als open data kan tot gevolg hebben dat er meer vraag komt naar de producten die je online of offline verkoopt.

  • Intellectueel eigendom en aansprakelijkheid

Open data betekent dat alle data zomaar open wordt gepubliceerd. Je moet rekening houden met auteursrecht en andere rechten die gelden. Maak duidelijk dat alleen data wordt vrijgegeven waarvan de organisatie de rechten bezit of waarvoor toestemming bestaat van de rechthebbenden. Stel de datasets zorgvuldig samen zodat geen inbreuk gemaakt wordt op geldende rechten (intellectueel, privacy).

  • Verkeerde interpretatie of misbruik van de data

De hergebruiker is verantwoordelijk voor het hergebruik. Zo is de situatie ook op de studiezaal.

Volgende stap

Stap 2: Verwerk open data in het informatiebeleidsplan

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen