Bewerken van Beschrijvingselement

Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Waarschuwing: U bent niet aangemeld. Uw IP-adres zal voor iedereen zichtbaar zijn als u wijzigingen op deze pagina maakt. Wanneer u zich aanmeldt of een account aanmaakt, worden uw bewerkingen aan uw gebruikersnaam toegeschreven, naast andere voordelen.

Deze bewerking kan ongedaan gemaakt worden. Hieronder staat de tekst waarin de wijziging ongedaan is gemaakt. Controleer voor het opslaan of het resultaat gewenst is.

This page supports semantic in-text annotations (e.g. "[[Is specified as::World Heritage Site]]") to build structured and queryable content provided by Semantic MediaWiki. For a comprehensive description on how to use annotations or the #ask parser function, please have a look at the getting started, in-text annotation, or inline queries help pages.

Huidige versie Uw tekst
Regel 24: Regel 24:
  
 
===Archiefterminologie===
 
===Archiefterminologie===
 
====Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)====
 
Een '''beschrijvingselement''' is een
 
  
 
[[Gegeven]] betreffende de [[context]], de geschiedenis en de inhoud van een [[archief]], [[archiefafdeling]], [[archiefbestanddeel]] en [[archiefstuk]].
 
[[Gegeven]] betreffende de [[context]], de geschiedenis en de inhoud van een [[archief]], [[archiefafdeling]], [[archiefbestanddeel]] en [[archiefstuk]].
  
 
''Toelichting''
 
''Toelichting''
* Synoniem is archivistische metagegevens. Zie ook onder [[informatiesysteem]].
 
* De [[gegeven]]s kunnen op hun meest globale of meest gedetailleerde [[beschrijvingsniveau]] worden vastgelegd, respectievelijk betreffende:
 
** 1. Een [[archief]]: de naam van de [[archiefvormer]], een opgave van zijn taken, competentie in relatie tot andere archiefvormers en geschiedenis, de [[datering|periode]] waarover [[archiefbescheiden]] aanwezig zijn, de mate waarin het in [[goede staat|goede]], [[geordende staat|geordende]] en [[toegankelijke staat]]) verkeert, de plaats waar het berust en zo mogelijk de omvang in strekkende meters planklengte.
 
** 2. Een [[archiefafdeling]]: een zo nauwkeurig mogelijke opgave van de taken en onderwerpen van bemoeienis die binnen de archiefafdeling voorkomen, in relatie tot die van andere archiefafdelingen en indien de afzonderlijke [[archiefbestanddeel|archiefbestanddelen]] niet beschreven zijn, de [[datering|periode]] waarover zich archiefbescheiden binnen de archiefafdeling bevinden en hun omvang in een voor de [[raadpleging]] relevante afmeting.
 
** 3. Een [[archiefbestanddeel]]: een opgave van de gemeenschappelijke kenmerken van de [[archiefbescheiden]] binnen het archiefbestanddeel, en indien de afzonderlijke archiefbescheiden niet beschreven zijn, de [[datering|periode]] waarover zich deze zich binnen de archiefafdeling bevinden en hun omvang in een voor de [[raadpleging]] relevante afmeting.
 
** 4. Een [[archiefstuk]]: tenzij zulks uit de [[context]] blijkt de persoon, groep personen of organisatie die het archiefstuk heeft opgemaakt, de geadresseerde, de afzender, het [[ontwikkelingsstadium]], de [[datering]], de [[uiterlijke vorm]], de [[redactionele vorm]], de [[inhoudsomschrijving]] en een codering of andere aanduiding voor de vindplaats. Een op het archiefstuk voorkomende oorspronkelijke [[titel]] of benaming die onduidelijk is of strijdig met de archiefterminologie plaatst men bij de [[beschrijving]] tussen aanhalingstekens, voorafgaande aan de eigenlijke beschrijving.
 
* Andere [[gegeven]]s omtrent een van de vier niveaus worden in een noot aan de beschrijvingselementen toegevoegd, bijvoorbeeld gegevens omtrent de [[openbaarheid]] en beperkingen daarop, verwijzingen naar [[toegang]]en en [[nadere toegang]]en, de [[materiële staat]].
 
* Zie voor de relatie van deze definitie en toelichting met [[ISAD(G)]] onder [[beschrijving]].
 
* Zie ook onder [[blanco nummer]].
 
  
 
''Bron''
 
''Bron''
 
* [[ANV]], lemma 127.
 
* [[ANV]], lemma 127.
 
 
====Handleiding voor het ordenen en beschrijven van archieven (1898)====
 
Elk [[nummer]] van den [[archiefinventaris|inventaris]] bevatte:
 
* a.  den ouden [[titel]] van het [[nummer]] (zoo die bestaat),
 
* b. eene algemeene [[inhoudsomschrijving|beschrijving van den inhoud]],
 
* c. het [[datering|jaar of de jaren]], waarover de stukken loopen,
 
* d. de mededeeling, of het [[nummer]] bestaat uit één of meer [[deel]]en, [[pak]]ken, [[omslag]]en, [[lias]]sen, [[stuk]]ken of [[charter]]s,
 
* e. eene opgave der [[stuk]]ken, die nog in het nummer aangetroffen worden, buiten het verband van den overigen inhoud.
 
 
Verdere mededeelingen omtrent de inhoud of den vorm kunnen in noten worden gedaan.
 
 
''Toelichting''
 
* Het in de eerste plaats geponeerde, dat het wenschelijk is den ouden titel van een [[inventarisnummer]] bij de [[beschrijving]] te vermelden, wordt gerechtvaardigd door de overweging, dat een [[deel]], zoodra het in een ander [[archiefstuk]] of bij een ouden schrijver wordt geciteerd, wordt genoemd met den [[titel]], dien het vroeger droeg. Wil men hen, die het archief raadplegen, in de gelegenheid stellen, die citaten na te slaan, dan is het vermelden van den ouden titel noodzakelijk. In den regel staat die titel afgeschreven op den band of den omslag, soms ook op het eerste folio van het [[deel]]. Het kan echter ook zijn, dat het deel later opnieuw is gebonden, of dat de eerste bladen er van verloren zijn, en dan blijkt de titel niet altijd uit het register zelf. Zoo intusschen met zekerheid vaststaat — b.v. uit verwijzingen naar dit deel — welken titel het vroeger in het [[archief]] heeft gevoerd, dan behoort ook die titel vermeld (en op den band geschreven) te worden. Het is niet noodig, dat de titel uit denzelfden tijd dagteekent als het [[register]] zelf; in den regel wordt de titel eerst later bijgeschreven en voert het deel reeds zijn naam, voordat die er op geschreven is. Zoo komt het vaak voor, dat de oorspronkelijke naam in verbasterden vorm op het deel zelf wordt neergeschreven of door een nieuwen wordt vervangen. Het Wijksche rechtboek b.v. heette oorspronkelijk het ''Poortboek'' en onder dien naam wordt het vaak geciteerd, maar het verbasterde opschrift noemt het ''Poorterboek''. Zoo heette het Utrechtsche rechtboek, dat thans nog als het ''Liber albus'' bekend is en ook dat opschrift voert, oorspronkelijk ''Der stat boec, dier dre alleens zijn''. In zulk een geval behooren beide namen in de [[inhoudsomschrijving|beschrijving]] opgenomen te worden, of de meest gebruikelijke naam worde aan het hoofd der beschrijving geplaatst, de andere in eene noot vermeld. Eveneens komt het bij eene [[serie]] [[register]]s voor, dat de namen der verschillende [[deel]]en niet geheel gelijkluidend zijn: het is dan het beste, den meest kenmerkenden [[titel]] in de beschrijving op te nemen en de afwijkingen van beteekenis in eene noot te vermelden. Natuurlijk kan men de verschillende oude titels ook in de beschrijving zelve opnemen, maar als het eene serie van verscheidene deelen geldt, zal dat soms te omslachtig zijn.
 
* Daar is ook de plaats om mede te deelen, zoo verschillende [[deel]]en derzelfde [[serie]] elk eene bijzondere onderscheiding hebben, b.v. zoo het eerste deel met A, het tweede met B enz. is aangeduid. Tot die onderscheidingen behooren ook de volgnummers der [[rekening]]en van denzelfden rendant. Aangezien niet alle [[nummer]]s van den [[archiefinventaris|inventaris]] een ouden [[titel]] voeren, is het wenschelijk duidelijk te doen uitkomen, dat de medegedeelde titel een oude titel is; daarom bezige men de oorspronkelijke spelling en plaatse den ouden titel tusschen aanhalingsteekens.
 
* Ook naast den ouden titel zal eene algemeene [[inhoudsomschrijving|beschrijving van den inhoud]] van het [[nummer]] noodig zijn. Inderdaad is die algemeene beschrijving van den inhoud hetgeen, waarop het het meeste aankomt. Die beschrijving behoort zoodanig te zijn ingericht, dat de gebruiker van den [[archiefinventaris|inventaris]] dadelijk weet, welke [[stuk]]ken hij hier vinden zal. Aan de andere zijde behoort de beschrijving alleen rekening te houden met het verband der stukken onderling in den inventaris. Wanneer b.v. meer stukken in een nummer zijn vereenigd, behoort te blijken, waarom die vereeniging heeft plaats gehad, op welke gemeenschappelijke [[zaak]] zij betrekking hebben, of van welke functie van bet bestuur zij een uitvloeisel zijn. Zoo dus verschillende stukken zijn vereenigd, omdat zij allen [[minuut|minuten]] van transporten zijn, dan behoort juist dit laatste in de beschrijving te worden opgenomen; zoo andere stukken een [[dossier]] of een [[bundel]] vormen, omdat zij alle betrekking hebben op zeker proces, dan behoort de beschrijving dit te vermelden. Zoo verschillende stukken of handelingen in een [[deel]] zijn bijeengevoegd, dan heeft de [[archivaris]] in zijn beschrijving het motief, dat tot het opnemen juist van die stukken in dit deel heeft geleid, te doen uitkomen.
 
* Omtrent het derde punt ([[datering]]) kunnen wij kort zijn. Reeds elders (zie § 43) is opgemerkt, dat het jaar (of de jaren), waarop het bij de beschrijving aankomt, den tijd moet aanduiden, waarop de stukken in het archief zijn opgenomen of deze zijn opgemaakt. Daar is toen tevens uiteengezet, wanneer nog andere jaren moeten worden vermeld. Hier zij nog alleen opgemerkt, dat, zoo in eene [[serie]] een hiaat van een of meer jaren voorkomt, daarop opmerkzaam behoort te worden gemaakt. Eene nauwkeurige vermelding van den datum van een stuk is in den inventaris in den regel overbodig, het jaar alleen is voldoende.
 
* Het is ook wenschelijk, in de beschrijving van een [[nummer]] eenige aanwijzing omtrent den vorm daarvan op te nemen. Dit wordt beoogd door het sub d gegeven voorschrift. Daardoor is de [[archiefbeheerder|beheerder]] van het [[archief]] te allen tijde in de gelegenheid te constateeren, of al de tot een nummer behoorende [[deel]]en enz. aanwezig zijn, en is hij, die eenig [[nummer]] van den [[archiefinventaris|inventaris]] heeft te raadplegen, van te voren reeds in de gelegenheid na te gaan, of het door hem beoogde onderzoek meer of minder omvangrijk zal zijn. De beteekenis der sub d genoemde uitdrukkingen zal in de laatste afdeeling van deze [[handleiding]] nader worden opgehelderd.
 
* Eindelijk kan het voorkomen, dat de [[inhoudsomschrijving|beschrijving van den inhoud]], hoewel vermeldende het motief, dat tot de bijeenvoeging van een [[deel]] of van een [[nummer]] heeft geleid, echter niet den geheelen inhoud van het [[dossier]] of het deel weergeeft. Het kan zijn, dat b.v. aan de [[stuk]]ken betreffende zekere quaestie eenige [[retroactum|retroacta]] zijn toegevoegd, bij eene [[rekening]] eenige [[acquitten]] zich bevinden, in een [[register]] nog het een of ander staat opgeteekend, dat men er niet zou hebben verwacht. Zal de [[archiefinventaris|inventaris]] praktisch bruikbaar zijn, dan moet op al die bijzonderheden de aandacht worden gevestigd. Natuurlijk behoort dan ook de [[datering|datum]] dier afzonderlijk vermelde stukken te worden medegedeeld b.v. "Stukken betreffende het bouwen eener nieuwe sluis. 1692. Met retroacta uit 1672-1675", of "Doopboek. 1650-1677. Achterin eene lijst der nieuw aangenomen lidmaten. 1651-1663". De omstandigheden moeten beslissen, of het wenschelijk is hiervan in de beschrijving zelf of in eene noot mededeeling te doen. Maar altijd zal het noodig zijn, dat de bedoelde stukken, waarop op die wijze de aandacht wordt gevestigd, buiten het verband van den overigen inhoud van het nummer staan. Het mededeelen van bijzonderheden omtrent den inhoud der stukken, hoe belangrijk overigens ook, behoort niet in den inventaris thuis. Zoo dus de beschrijving van een nummer luidt: "Ingekomene brieven", is het niet geoorloofd in den inventaris mede te deelen: "Hierbij een belangrijke brief van prins Willem I". Het ligt toch voor de hand dien [[brief]] daar te plaatsen en daar te zoeken. Door dergelijke bijzonderheden somtijds op te nemen, wettigt men bij den gebruiker de veronderstelling, dat de stukken, waarop niet zoo bijzonder de aandacht wordt gevestigd, niet bijzonder belangrijk zijn, terwijl toch den [[archivaris]], die de stukken niet van a tot z doorleest, licht de belangrijkheid van een [[stuk]] kan ontgaan. Bovendien laat men eens diergelijke opmerkingen toe, dan is eene wijde deur voor persoonlijke willekeur opengezet, de eene [[archivaris]] zal opteekenen wat hem uit een historisch, de andere wat hem uit een genealogisch oogpunt belangrijk toeschijnt. Wil men op zulke bijzonderheden wijzen en dit in den inventaris zelf doen, dan is eene inleiding daarvoor de aangewezene plaats.
 
* Het kan wenschelijk zijn omtrent een [[archiefbestanddeel|archiefnummer]] nog andere bijzonderheden mede te deelen, hetzij omtrent den vorm (b.v. dat het [[stuk]] door het water, door het vuur of door de muizen heeft geleden, dat uit een [[deel]] een of meer bladzijden zijn gescheurd), hetzij omtrent den inhoud. De inrichting van een [[register]] kan soms mededeeling verdienen (in een [[register]] van scabinale akten zijn soms de verschillende soorten van [[akte]]n afzonderlijk geregistreerd) of de gegeven beschrijving eene toelichting vereischen, die om hare uitvoerigheid niet in de beschrijving zelve past (b.v. de uiteenzetting van het geschilpunt in een proces). Grenzen voor dergelijke mededeelingen, waarvoor noten de aangewezene plaats zijn, zijn niet te stellen. Alleen is het noodig, dat zij thuis behooren in het kader van een [[archiefinventaris|inventaris]].
 
 
''Overgenomen uit''
 
* [[Handleiding]], § 48.
 
 
  
 
==Relaties==
 
==Relaties==
Regel 81: Regel 45:
  
 
==Voorbeeld==
 
==Voorbeeld==
 
[[Categorie:Terminologie]]
 
[[Categorie:Ontsluiting]]
 
[[Categorie:ANV2003]]
 
[[Categorie:Handleiding1898]]
 

Let op: alle bijdragen aan ArchiefWiki worden geacht te zijn vrijgegeven onder de Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen (zie ArchiefWiki:Auteursrechten voor details). Als u niet wilt dat uw tekst door anderen naar believen bewerkt en verspreid kan worden, kies dan niet voor "Pagina opslaan".
Hierbij belooft u ons tevens dat u deze tekst zelf hebt geschreven of overgenomen uit een vrije, openbare bron.
Gebruik geen materiaal dat beschermd wordt door auteursrecht, tenzij u daarvoor toestemming hebt!

Annuleren Hulp bij bewerken (opent in een nieuw venster)

Op deze pagina gebruikte sjabloon: