Ordening naar onderwerp

Uit ArchiefWiki
Versie door Gjmblom (overleg | bijdragen) op 24 mrt 2014 om 15:16
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken


qp有内容qp


Internationale terminologie[bewerken]

qp有内容qpsoukaina

Omschrijving[bewerken]

Archiefterminologie[bewerken]

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)[bewerken]

De ordening naar onderwerpen ontleent de hoofdindeling van het archief aan de onderwerpen van bemoeienis van een organisatie.

Toelichting

  • De afbakening tussen ordening naar organisatieonderdelen, functies of onderwerpen is niet altijd scherp, omdat deze drie aspecten elkaar tenminste gedeeltelijk overlappen.
  • Er zijn bijna altijd secundaire ordeningscriteria binnen een van deze drie aspecten ordening aanwezig, bijvoorbeeld serievorming.

Overgenomen uit

  • ANV, lemma 120.


Lexicon van Nederlandse Archieftermen (1983)[bewerken]

Ordening naar onderwerp is de methode om, zowel bij de vorming als bij de herordening van archieven, de bestanddelen te ordenen, volgens de onderwerpen, waarop zij betrekking hebben.

Toelichting

  • Het belangrijkste inhoudelijke aspect van een archiefbestanddeel in de (rechts)handeling of gebeurtenis, die erin is vastgelegd.
  • Andere inhoudelijke aspecten zijn onder meer de namen van de personen of instellingen, de geografische begrippen en de data.
  • Naar elk van dergelijke inhoudelijke kenmerken valt een ordening aan te brengen.
  • Een voorbeeld van toepassing van deze methode leveren archieven, die volgens een rubriekenstelsel zijn geordend. Het is mogelijk deze methode van ordening toe te passen op meer archieven tegelijk, zowel bij hun vorming als bij hun herordening.
  • In het laatste geval komt men echter in strijd met zowel het structuurbeginsel als met het bestemmingsbeginsel.
  • Bij herordening naar onderwerp van één archief kan men in strijd komen met het structuurbeginsel, indien daardoor een aanwezige oude orde wordt verstoord.
  • Ordening naar onderwerp is in de plaats gekomen van het in het Nederlandse Archiefterminologie gedefinieerde "pertinentiebeginsel".

Overgenomen uit


Nederlandse Archiefterminologie (1962)[bewerken]

Het pertinentiebeginsel is het beginsel, dat zowel bij de vorming als bij de herordening van archieven de bestanddelen, ongeacht hun bestemming en hun herkomst, behoren te worden geordend volgens de onderwerpen, waarop zij betrekking hebben.

Toelichting

  • In de Handleiding wordt het pertinentiebeginsel als grondslag voor de archiefordening uitdrukkelijk bestreden (§ 21): "Niet het onderwerp van een stuk, maar zijne bestemming moet beslissen over de plaats, die het in het archief moet innemen". * Wat men nu ook onder bestemming wil verstaan: de oude bestemming d.i. de plaats in de historisch bepaalde structuur, de functie, voor de uitvoering waarvan het stuk diende, de afdeling, waar het werd behandeld, nimmer kan met bestemming zijn bedoeld het onderwerp van een archiefbestanddeel. De Handleiding heeft een sterke voorkeur voor de handhaving van bestaande bundels en rubrieken en verzet zich niet tegen de latere vorming van bundels (Handleiding § 31), mits de stukken van dezelfde herkomst zijn, hetzelfde onderwerp betreffen en niet belangrijk genoeg zijn om afzonderlijk te worden beschreven.
  • Voor zover het pertinentiebeginsel geen rekening houdt met de vraag, tot welk archief een stuk behoort, is het in strijd met het bestemmingsbeginsel, in zoverre het geen rekening houdt met de historisch bepaalde structuur in een reeds gevormd archief, is het in strijd met het structuurbeginsel en de daarvan afgeleide beginselen. Evenals het functioneel beginsel is het pertinentiebeginsel ongeschikt om te dienen als grondslag voor de indeling van de bestanddelen, die niet het uitvloeisel zijn van een taakonderdeel, of niet onder een onderwerp zijn te vatten, en die volgens Handleiding § 56 in de eerste afdeling van het archief behoren te worden verenigd.

Overgenomen uit

  • NAT, lemma 88.


Handleiding voor het ordenen en beschrijven van archieven (1898)[bewerken]

Niet het onderwerp van een stuk, maar zijne bestemming moet beslissen over de plaats, die het in het in het archief moet innemen.

Toelichting

  • Deze regel is een noodzakelijk gevolg van het systeem, dat wij (zie § 16) voor de indeeling van een archief hebben gekozen. Zij, die een archief indeelen in zekere vakken, bepaald door het in elk stuk behandelde onderwerp, zullen natuurlijk alle stukken, die over hetzelfde onderwerp handelen (voor zoover dit mogelijk is) in eene afdeeling vereenigen.
  • Daar het door ons gekozene systeem van indeeling (het herstel der oude organisatie van het archief) echter in hoofdzaak is gegrond op de oude inrichting van het bestuur der gemeenschap, moeten de stukken natuurlijk ook worden ingedeeld al naarmate zij zijn gericht aan een der bestuurstakken of, door een dier takken opgemaakt, bestemd zijn om in het archief daarvan te worden bewaard.
  • Vindt men derhalve twee brieven over dezelfde zaak, de eene gericht aan Gedeputeerde Staten, de andere aan de Finantiekamer, dan behooren die stukken niet bijeengevoegd, maar in de archieven van Gedeputeerde Staten en Finantiekamer te worden geplaatst. Zij zijn daar dan ook goed geplaatst en in het verband, waar zij behooren; immers beide brieven worden in de resolutiën van Gedeputeerde Staten en Finantiekamer vermeld en zijn tot recht verstand dier soms zeer korte aanteekeningen altijd nuttig, veelal onmisbaar, terwijl omgekeerd deze resolutiën den terugslag leveren op de behandeling der betrokkene zaak in den brief.

Overgenomen uit


Relaties[bewerken]

UF:

BT:

NT:

RT:

Externe verwijzingen[bewerken]

Voorbeeld[bewerken]