Akte

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken


Inhoud

Omschrijving

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Archiefstuk opgemaakt om als bewijs van het daarin gestelde te dienen.

Toelichting
* De akte wordt gedefinieerd als een bijzondere vorm van een archiefstuk, namelijk met een vooropgezette functie van bewijs, waarbij de redactionele vorm secundair is.

  • In beschrijvingen gebruikt men gewoonlijk een zo nauwkeurig mogelijke omschrijving van de redactionele vorm, waarbij het begrip "akte (van)" wordt weggelaten. Bij akten afgegeven door de overheid zijn dat vaak beschikkingen.
  • In privaatrechterlijke rechtsbetrekkingen wordt onderscheid gemaakt tussen
    • a. de authentieke akte, die is opgemaakt en afgegeven door een daartoe wettelijk bevoegde functionaris, bijvoorbeeld de ambtenaar van de burgerlijke stand, notaris, griffier van een rechtscollege en deurwaarder, en
    • b. de onderhandse akte die tussen de partijen onderling wordt opgemaakt.
  • Voorbeelden van authentieke akten zijn: (niet holografisch) testament, exploot, dagvaarding, vonnis. Zie verder onder verklaring, proces-verbaal, kwijtschrift en overeenkomst.
  • De redactionele vorm van de authentieke akten is meestal die van het proces-verbaal. Zij zijn vaak subjectief of in de eerste persoon gesteld.
  • Akten opgemaakt door rechtscolleges voor 1796 in België, Nederlands Limburg en Zeeuws-Vlaanderen en voor 1809 in Nederland werden wel als brief betiteld, met als verzamelnaam schepenbrief; ter vermijding van verwarring met de moderne brief is dat niet meer gebruikelijk. Restanten van dit gebruik zijn de geloofsbrief en de vrachtbrief.
  • Voor het begrip akte vindt men ook de term oorkonden (zie onder verklaring) die in de archivistiek ter vermijding van verwarring in deze betekenis wordt vermeden.
  • Documenten opgemaakt met een ander doel dan bewijs, maar die achteraf wel als bewijs kunnen dienen, zijn geen akten, bijvoorbeeld een aantekening of agenda (I) of agenda (II).
  • Zie voor het gebruik van de term akten als verzamelnaam voor resoluties en notulen onder notulen.


Gerelateerde termen
* Archiefstuk, redactionele vorm, beschrijving, beschikking, authentieke akte, onderhandse akte, verklaring, proces-verbaal, kwijtschrift, overeenkomst, schepenbrief, brief, verklaring, oorkonde, archivistiek, document, aantekening, agenda (I), agenda (II), resolutie, notulen
Referentie
* ANV, lemma 9.

Terminologie voor familiearchieven (1984)

Bijzondere vormen van akten zijn:

  • akte van procuratie: akte van volmacht, machtiging, lastgeving;
  • akte van venia aetatis: meerderjarigheidsverklaring van een minderjarige, die hierdoor (thans:) in bepaalde opzichten of (vroeger:) volledige handelingsbevoegdheid verkrijgt.



Referentie
* Terminologie voor familiearchieven, § 6.2

Internationale terminologie

Relatie(s)

Verwijzing(en)

Illustratie(s)

Oude terminologie


Omschrijving

Archiefterminologie

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Een akte is een

Archiefstuk opgemaakt om als bewijs van het daarin gestelde te dienen.

Toelichting

  • De akte wordt gedefinieerd als een bijzondere vorm van een archiefstuk, namelijk met een vooropgezette functie van bewijs, waarbij de redactionele vorm secundair is.
  • In beschrijvingen gebruikt men gewoonlijk een zo nauwkeurig mogelijke omschrijving van de redactionele vorm, waarbij het begrip "akte (van)" wordt weggelaten. Bij akten afgegeven door de overheid zijn dat vaak beschikkingen.
  • In privaatrechterlijke rechtsbetrekkingen wordt onderscheid gemaakt tussen
    • a. de authentieke akte, die is opgemaakt en afgegeven door een daartoe wettelijk bevoegde functionaris, bijvoorbeeld de ambtenaar van de burgerlijke stand, notaris, griffier van een rechtscollege en deurwaarder, en
    • b. de onderhandse akte die tussen de partijen onderling wordt opgemaakt.
  • Voorbeelden van authentieke akten zijn: (niet holografisch) testament, exploot, dagvaarding, vonnis. Zie verder onder verklaring, proces-verbaal, kwijtschrift en overeenkomst.
  • De redactionele vorm van de authentieke akten is meestal die van het proces-verbaal. Zij zijn vaak subjectief of in de eerste persoon gesteld.
  • Akten opgemaakt door rechtscolleges voor 1796 in België, Nederlands Limburg en Zeeuws-Vlaanderen en voor 1809 in Nederland werden wel als brief betiteld, met als verzamelnaam schepenbrief; ter vermijding van verwarring met de moderne brief is dat niet meer gebruikelijk. Restanten van dit gebruik zijn de geloofsbrief en de vrachtbrief.
  • Voor het begrip akte vindt men ook de term oorkonden (zie onder verklaring) die in de archivistiek ter vermijding van verwarring in deze betekenis wordt vermeden.
  • Documenten opgemaakt met een ander doel dan bewijs, maar die achteraf wel als bewijs kunnen dienen, zijn geen akten, bijvoorbeeld een aantekening of agenda (I) of (II).
  • Zie voor het gebruik van de term akten als verzamelnaam voor resoluties en notulen onder notulen.

Bron


Terminologie voor familiearchieven (1984)

Bijzondere vormen van akten zijn:

  • akte van procuratie: akte van volmacht, machtiging, lastgeving;
  • akte van venia aetatis: meerderjarigheidsverklaring van een minderjarige, die hierdoor (thans:) in bepaalde opzichten of (vroeger:) volledige handelingsbevoegdheid verkrijgt.

Overgenomen uit


Lexicon van Nederlandse Archieftermen (1983)

Een akte is een geschrift, opgemaakt om als rechtsgeldig bewijs van het daarin vermelde te dienen.

Toelichting

  • Deze definitie is gelijkluidend aan NAT nr. 13.
  • Men noemt een akte authentiek, wanneer zij is opgemaakt door tussenkomst van een tot het verlijden (passeren) van akten bevoegde autoriteit. Vindt geen ambtelijke tussenkomst plaats, maar wordt zij opgemaakt door een particulier persoon of tussen partijen onderling, dan beet zij onderhands.
  • Een oude benaming voor akte is brief, bijvoorbeeld schepenbrief, geloofsbrief. Het gebruik hiervan moet ernstig ontraden worden wegens de mogelijkheid van verwarring met brief.
  • De term "oorkonde" wordt uitsluitend gebruikt in de diplomatiek: archivistisch worden oorkonden beschreven als akten.
  • Een aantal soorten akten worden in bet spraakgebruik met een eigen benaming aangeduid, die zozeer is ingeburgerd, dat daarbij het woord akte wordt weggelaten. Voorbeelden hiervan zijn: codicil, exploot, polis, sententie, testament, traktaat (in de zin van verdrag), vergunning en vonnis.
  • Hetzelfde doel zich voor bij allerlei bewijsstukken of getuigschriften, waarvan de namen evenzeer zijn ingeburgerd, maar die bovendien in de loop der tijden zodanig tot formulier zijn geworden – vaak zijn zij dan ook voorbedrukt –, dat zij niet op het eerste gezicht als akte zijn te herkennen. Voorbeelden van deze categorie zijn: aandeel(bewijs), bul, diploma, obligatie, paspoort en rijbewijs.
  • Tenslotte bestaan er nog uiteenlopende soorten van bewijsstukken, die, behalve dat zij tot formulieren zijn geworden, tevens zeer sterk zijn vereenvoudigd. Deze categorie is nog moeilijker te herkennen als [[akte]n. Voorbeelden hiervan zijn: cheque, kwitantie en reçu.
  • Deze drie categorieën hebben met elkaar gemeen, dat de daaronder vallende bescheiden een dusdanige eigen benaming hebben, dat verwarring is uitgesloten. Het is daarom toegestaan in de beschrijvingen van deze bescheiden het woord akte weg te laten.

Overgenomen uit


Nederlandse Archiefterminologie (1962)

Een akte is een geschrift, opgemaakt om als rechtsgeldig bewijs van het daarin vermelde te dienen.

Toelichting

  • Het Nederlandse begrip akte wordt nagenoeg gedekt door de omschrijving, die de Handleiding in § 92 van het begrip oorkonde geeft: "geschrevene stukken, die men in den daartoe bestemden vorm opmaakt, opdat zij als bewijs van het daarin vermelde zullen kunnen dienen". De hier gekozen omschrijving sluit daarbij dan ook nauw aan. Men noemt een akte onderhands, indien zij zonder tussenkomst van een tot het verlijden van akten bevoegde autoriteit is opgemaakt.

Overgenomen uit

  • NAT, lemma 13.


Handleiding voor het ordenen en beschrijven van archieven (1898)

De algemene term, waaronder resoluties en notulen beiden begrepen zijn, is handelingen of akten.

Toelichting

  • De laatste uitdrukking (akten of acta) wordt voornamelijk door Latijn sprekende geleerden-colleges gebezigd.
  • Een aktenboek bevat de handelingen van een kerkeraad, een classicaal bestuur, een academische senaat.

Overgenomen uit


Bij akten onderscheide men:

  • a. het concept, d. i. de nog niet vastgestelde akte;
  • b. de minuut, d.i. de akte, zooals zij is vastgesteld;
  • c. de grosse, d.i. de akte, die bestemd is om aan partijen te worden afgegeven.

Toelichting

  • Eene dergelijke onderscheiding als gemaakt is tusschen de verschillende phasen, waarin resoluties en rekeningen achtereenvolgens verkeeren, is ook te maken voor de akten.
  • Het concept wordt dikwijls niet opgesteld door dengeen, van wien de akte uitgaat, maar door een hem ondergeschikten beambte, soms ook door dengene, aan wien de akte moet worden uitgereikt. De geconcipieerde akte wordt dan onderworpen aan de goedkeuring van het college, den bestuurder of den ambtenaar, van wien de akte moet uitgaan; deze brengt er zoo noodig veranderingen in aan en stelt de akte vast. De vastgestelde akte wordt de minuut genoemd. Daarna wordt het stuk in het net geschreven, en dit net-exemplaar (grosse) wordt uitgereikt aan dengene, voor wien de akte is bestemd.

Commentaar

  • Merk op dat deze definitie afwijkt van de omschrijving die is gegeven in § 88 van de Handleiding.
  • In de Handleiding is het begrip oorkonde gebruikt voor akte.

Overgenomen uit

Relaties

UF: Oorkonde (I), Schepenbrief,

NT: Authentieke akte, Onderhandse akte, Proces-verbaal, Verklaring, Verklaring van overbrenging,

RT: Bevelschrift, Charter, Chirograaf, Grosse, Kantmelding, Protocol, Plecht

Externe verwijzingen

Voorbeeld

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen