Terminologie grafische archivalia

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Titelbeschrijving

Terminologie voor grafische archivalia - 1989

Terminologie voor grafische archivalia / door J. Faber, R.M. Haubourdin, M. Kok, Th.H.P.M. Thomassen en C.J. Zandvliet - In: Nederlands Archievenblad. - Jrg. 93 (1989), p. 76-79.


Inhoud

In de inleiding van het Lexicon van Nederlandse Archieftermen ('s-Gravenhage 1983) wordt de behoefte gesignaleerd aan een terminologie voor kaarten en prenten. Een terminologie voor die archiefbescheiden viel nog buiten de publicatie in afwachting van de gedachtewisseling over deze zaken. De behoefte eraan is sindsdien toegenomen, niet het minst door acquisitie van moderne bestanden. De afdeling Kaarten en Tekeningen van het Algemeen Rijksarchief heeft het initiatief genomen hier iets aan te doen.

Uitgangspunt was een lijst met termen, die met dit doel in 1983 was opgesteld ten behoeve van de opleiding tot kaartbeheerder aan de P. A. Tiele-academie. Een werkgroep bestaande uit medewerkers van de afdeling Kaarten en Tekeningen, te weten J.Faber, R. M. Haubourdin en C. J.Zandvliet, en M. Kok en Th. H. P. M. Thomassen, nam het op zich deze lijst uit te breiden en te redigeren. In twee bijeenkomsten heeft de werkgroep een vernieuwde en uitgebreide lijst samengesteld. Na nog enkele wijzigingen en aanvullingen, waarbij vooral opmerkingen van E. J. Nusselder van de Rijksgebouwendienst van groot nut bleken, werd de lijst in het Nieuws van Archieven (oktober 1987) gepubliceerd met de oproep aan collega's de termen kritisch te leden en om eventueel de werkgroep schriftelijk kritiek toe te zenden. De reacties die de werkgroep vervolgens bereikten, werden aan de leden van de werkgroep uitgereikt.

De lijst zoals die nu tot stand is gekomen, is het resultaat van de verwerking van de kritiek en aanvullingen 'uit het veld'. De werkgroep is iedereen die gehoor gaf aan de oproep dankbaar voor hun medewerking.

Deze terminologie is door het bestuur van de VAN goedgekeurd als deelterminologie bij het Lexicon en zal te zijner tijd als zodanig opgenomen worden.

De lijst geeft alleen die termen die voor beschrijvingen dienen; of, met andere woorden, zij dient als beschrijvingshulpmiddel. Voor begrippen met betrekking tot ordening wordt verwezen naar het voornoemde Lexicon. Er wordt in deze lijst geen limitatieve opsomming gegeven; de voornaamste beschrijvingstermen zijn erin opgenomen.

Termen die eveneens voorkomen voor de geschreven archivalia en reeds gedefinieerd zijn, worden pro memorie (pm) opgenomen met verwijzing naar het Lexicon-nummer (bijvoorbeeld: deel en band). Verwante termen worden eveneens met verwijzing naar het Lexicon opgenomen (bijvoorbeeld leggerkaart - legger).

Aangezien de werkgroep van mening is dat voor grafische archivalia dezelfde orderings- en beschrijvingsmethoden gelden als voor de geschreven archieven, komt de indeling van de lijst in grote trekken overeen met die van het Lexicon. Wel wijzen wij op de toevoeging van het begrip 'schaal' dat specifiek is voor deze categorie archivalia.

De werkgroep heeft geen sluitend systeem in de rangschikking der termen nagestreefd. Wel zijn zoveel mogelijk soortgelijke termen bij elkaar geplaatst. Tussen de termen zijn 'overlappingen' mogelijk (bijvoorbeeld van plattegrond en technische tekening, in casu ontwerp-, bestek-, werk- of revisietekening). Keuze zal afhangen van de inventarisator en het archief.

Toegevoegd zijn termen voor driedimensionale archivalia, dit vanwege hun nauwe band met de grafische archiefbescheiden bij de diverse diensten (bijvoorbeeld de maquettes en modellen die dezelfde functie vervullen als bestektekeningen bij een aanbesteding).


Betekenis

Als terminologie voor een deelgebied van archiefdomein heeft de terminologie invloed gehad. Dat blijkt uit de verwijzingen in gepubliceerde archiefinventarissen van kaarten- en tekeningenarchieven. De beoogde doorbraak, opneming in de algemene archiefterminologie, heeft niet plaats gevonden. Het bestaan van deze terminologie is bij archivarissen niet algemeen bekend, waardoor er bij beschrijvingen van archiefbestanddelen niet altijd gebruik van is gemaakt.


Verspreiding

De terminologie is als artikel gepubliceerd in het Nederlands Archievenblad, het orgaan van de Vereniging van Archivarissen in Nederland.

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen